Zdarzyło Wam się spotkać osobę Głuchą? Może macie z nią kontakt na co dzień? Chcąc zrozumieć osoby Głuche należy poznać ich funkcjonowanie w świecie. Społeczność Głuchych różni się od społeczności osób słyszących, dlatego poniżej przedstawiam kilka wskazówek i ciekawostek, które pomogą Wam zrozumieć niektóre zachowania.

Świat Głuchych to odrębny wymiar kulturowy i językowy, który funkcjonuje niezależnie od społeczeństwa osób słyszących.

Wprowadzenie do społeczności głuchych

Społeczność głuchych w Polsce to wyjątkowa grupa, która wykształciła własną kulturę, tradycje i normy na podstawie podobnych doświadczeń życiowych. Ich wartości i postawy kształtują się w dużej mierze w oparciu o wspólne spostrzeżenia oraz codzienne wyzwania związane z brakiem słuchu. Kultura Głuchych to nie tylko język migowy, ale także zestaw wyuczonych zachowań, zwyczajów i przekonań, które przekazywane są z pokolenia na pokolenie.

Warto pamiętać, że nie każda osoba z problemami słuchu utożsamia się z tą społecznością – termin „Głuchy” pisany wielką literą odnosi się do osób, które identyfikują się z kulturą głuchych, podczas gdy „głuchy” to określenie medyczne.

W Polsce społeczność Głuchych tworzy własne organizacje, kluby i wydarzenia, które pozwalają im budować poczucie przynależności i wzmacniać swoją tożsamość. To właśnie na podstawie wspólnych wartości i norm społeczność Głuchych staje się ważną częścią naszego społeczeństwa.

Język i komunikacja

Język migowy to fundament, na którym opiera się cała kultura i tożsamość osób Głuchych. Polski Język Migowy (PJM) powstał spontanicznie w środowisku Głuchych i jest ich naturalnym językiem, przekazywanym z pokolenia na pokolenie.

W przeciwieństwie do Systemu Językowo-Migowego (SJM), który bazuje na gramatyce języka polskiego, PJM posiada własną gramatykę, słownictwo i składnię, co czyni go pełnoprawnym językiem wizualno-przestrzennym.

Komunikacja w języku migowym odbywa się nie tylko za pomocą rąk, ale także mimiki twarzy, która odgrywa kluczową rolę w przekazywaniu emocji, intencji oraz budowaniu znaczeń – na przykład wyrażając pytania czy warunki.

Dzieci głuche uczą się PJM w sposób naturalny, co pozwala im szybko nabywać umiejętności komunikacyjne. Język migowy ma aż cztery wymiary – trzy przestrzenne i jeden czasowy – co sprawia, że jest niezwykle pojemny i dynamiczny, a przekaz w nim przypomina niekiedy film. To właśnie dzięki językowi migowemu osoby Głuche mogą w pełni wyrażać siebie, budować relacje i uczestniczyć w życiu społeczności.

Edukacja i świadomość

Edukacja językowa odgrywa kluczową rolę w życiu osób Głuchych, wpływając na ich rozwój osobisty, poczucie tożsamości i możliwości komunikacji ze światem. W polskich szkołach funkcjonują dwa główne systemy: Polski Język Migowy (PJM) oraz System Językowo-Migowy (SJM). To właśnie PJM pozwala dzieciom Głuchym swobodnie wyrażać myśli, emocje i budować silne więzi społeczne, a także kształtować własną tożsamość kulturową.

Niestety, w wielu placówkach wciąż brakuje wyszkolonych nauczycieli i tłumaczy języka migowego, co prowadzi do wykluczenia i utrudnia harmonijny rozwój dzieci Głuchych. Brak wsparcia dla nauki PJM w szkole sprawia, że dzieci mają trudności z komunikacją i czują się odizolowane od rówieśników. Eksperci oraz organizacje działające na rzecz społeczności Głuchych podkreślają, jak ważne jest wprowadzenie obowiązkowej nauki PJM, zapewnienie tłumaczy oraz zwiększenie świadomości społecznej na temat potrzeb osób Głuchych.

Tylko dzięki takim działaniom możliwe jest budowanie społeczeństwa otwartego, w którym każdy – niezależnie od słuchu – może czuć się częścią wspólnoty.

1. Aparaty słuchowe i implanty nie przywracają słuchu w 100%, ale pomagają lepiej słyszeć.
   Osoba mająca aparat/implant jest nas w stanie dobrze zrozumieć, jeśli zwracamy się do niej używając prostych, niezłożonych zdań oraz mówiąc wprost nie zasłaniając twarzy.
   Brak słuchu nie oznacza braku tożsamości kulturowej – głuchota jest postrzegana jako element odrębnej kultury, a nie tylko niepełnosprawność. Głuchota nie oznacza wykluczenia, lecz może być początkiem nowej tożsamości kulturowej. Zdarza się, że Głusi nie znają języka polskiego, co jest naturalną częścią ich rzeczywistości.
   
2. Osoby Głuche, niedosłyszące wydają charakterystyczne dźwięki, tak jakby próbowali wypowiedzieć słowa, które właśnie migają. Czasami możemy rozpoznać te słowa, które osoba chce wypowiedzieć są to np. łatwe i krótkie imiona, nazwy rzeczy. Gesty i mimika są kluczowe w posługiwaniu się językiem migowym.
   
3. Głusi posługują się językiem migowym, który jest dla nich językiem naturalnym, natomiast język polski jest dla nich językiem obcym i z tego wynika niezrozumienie niektórych słów w języku polskim. Głusi od urodzenia myślą w języku migowym. Ich język posiada unikalną gramatykę i funkcje kulturowe, odróżniając go od języka polskiego. Większość dzieci Głuchych rodzi się w rodzinach osób słyszących, co wpływa na proces ich inkulturacji.
   
4. W Polsce Głusi komunikują się wykorzystując PJM – Polski Język Migowy, SJM – System Językowo Migowy.
   Podejście do edukacji Głuchych różni się w zależności od tego, czy opiera się na naturalnym języku migowym (PJM), czy na sztucznych systemach wspomagających naukę (SJM).
   W różnych krajach podejście do edukacji i wsparcia dla osób Głuchych może się znacznie różnić. Historia społeczności Głuchych w Polsce i na świecie pokazuje, jak ważne są pierwsze inicjatywy edukacyjne. Szczególnie ważne jest zrozumienie różnic między podejściem medycznym a kulturowym do głuchoty.
   
5. Głusi mają również ‘’znak przypisany do imienia’’. Nadanie znaku wiąże się ze znakiem charakterystycznym dla danej osoby Głuchej, co podkreśla jej osobowość. Cechą mogą być na przykład kręcone włosy- wtedy, zamiast migać za każdym razem imię, migają ten charakterystyczny znak.
   Osoba ta może mieć kilka’’ imion’’, jedno używane w rodzinie, drugie w miejscu pracy itd. Przekonania i wierzenia społeczności Głuchych kształtują wartości i postawy jej członków. Organizacje Głuchych odgrywają ważną rolę w kształtowaniu ich tożsamości i ochronie praw. Zwracając uwagę na potrzeby społeczności Głuchych, można lepiej zrozumieć ich codzienne wyzwania.
   
6. Bezpośredniość w rozmowie. Głusi są zawsze bezpośredni podczas komunikacji. Jeśli coś im się nie spodoba od razu otwarcie o to zapytają, skomentują. Jest to dla nich naturalne. Osoby Głuche często komunikują się wprost, co oznacza otwartość i autentyczność w relacjach. Proces kształtowania tożsamości Głuchych trwa przez dłuższy czas, często od dzieciństwa do dorosłości.
   
7. Brak prywatności to kolejna cecha społeczności Głuchych. Pytania na temat ich stanu cywilnego, stanu zdrowia, wynagrodzenia mogą wydawać się co najmniej nieuprzejme dla słyszących. Jeśli ktoś wyzna coś w tajemnicy osobie niesłyszącej wiadomości mogą być rozpowszechniane w społeczności osób niesłyszących.
   Harmonijne relacje i dzielenie się informacjami są szczególnie cenione w społeczności Głuchych. Osoby Głuche często napotykają na problemy związane z dyskryminacją i brakiem dostępności. Proces integracji osób Głuchych ze społeczeństwem słyszącym jest długotrwały i wymaga wsparcia.

Jestem ciekawa czy czymś Was zaskoczyłam.